“Werkgelegenheid is dé oplossing voor de islam”

Mimount Bousakla wil moslims aan het werk om hen te seculariseren
“Werkgelegenheid is dé oplossing voor de islam”

De raadkamer in Charleroi heeft gisteren de Waalse controversiële priester, Père Samuel, doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR), diende een klacht in tegen Père Samuel wegens rassenhaat. Hij pakte uit met de uitspraak: “Alle moslims die in het Westen geboren worden, zijn tijdbommen gericht tegen de Europese jeugd.”

Père Samuel was niet aan zijn proefstuk toe. Hij heeft zich in het verleden al laagdunkend geuit tegenover de islam. Hij noemde de islam ‘het nazisme van morgen’ in een uitzending van de Franstalige televisiezender RTL-TVI. In dat programma debatteerde hij met Radouane Bouhla, voorzitter van de antiracismebeweging MRAX. Père Samuel meent dat hij door God werd gezonden om de mensheid te waarschuwen voor de islam. Maar hij is niet de enige die in de islam een grote bedreiging ziet voor het Westen. Filip Dewinter zou het op deze manier verwoorden: “Père Samuel is de handpop, wij zijn de buiksprekers.”

De islam komt dagelijks in de actualiteit. Mensen stellen zich terecht vragen waarom de islam zo vaak negatief in het nieuws komt. Iiets wat we niet van andere godsdiensten kunnen zeggen. Sinds het ontstaan van de islam doken er al heel wat problemen op. Geleerden moesten zich baseren op mondeling overgeleverde berichten die tegenstrijdigheden en varianten bevatten. Dankzij het uitgebreide bronnenmateriaal en een eeuwenlange studie, zijn moslimgeleerden erin geslaagd om een samenhangend beeld te beschrijven van de islam en Mohammeds leven. Westerse wetenschappers hebben de geschiedschrijving van de moslimgeleerden in grote lijnen aanvaard. Zij baseerden zich op het principe dat we alles van de oorspronkelijke bronnen moeten aanvaarden waarvoor er geen specifieke reden is om het te verwerpen. Op die basis hebben we vandaag een algemeen, aanvaard beeld van de islam. Er bestaat ook nog een revisionistische stroming. Zij waren van mening dat de overlevering een vorm van poëzie of vertelkunst was. Zij verwierpen alles waarvoor ze geen specifieke reden hadden om het te aanvaarden.

Benjamin van de wereldgodsdiensten
De islam is een godsdienst die 600 jaar na het christendom is ontstaan en had opvallende gelijkenissen met het christendom. Dat was een reden waarom men in de middeleeuwen van mening was dat de islam niet authentiek was. Herman De Ley, prof op emeritus van de Universiteit Gent geeft meer uitleg: “Het christendom heeft in de middeleeuwen de islam en de profeet gekoppeld aan de duivel. Ze beschouwden de islam als de zoveelste ketterij van de duivel om de christenen te beproeven. Daarom werd Mohammed als moordenaar, demon of tovenaar bestempeld. In die periode hadden we hadden dus een demonisering en criminalisering van de profeet en de islam.” Tijdens de middeleeuwen kende de islambeschaving kende een hoge bloei. Door de kruistochten kon de christelijke wereld zich oprichten en ontwikkelen. Daarbij hebben ze geprofiteerd van de islamitische beschaving. De islamcultuur werd overgenomen en voortgezet. “De Europese identiteit heeft zich gevestigd en gevormd met het vijandige islambeeld. Het is een proces dat we vandaag nog kunnen vaststellen. Er heerste een dualistische visie. Alle negatieve kenmerken kenden we de vijand toe zodat we de goede kenmerken voor ons konden houden. Die traditie is blijven voortbestaan”, aldus De Ley.

De verhoudingen tussen de islamwereld en Westelijke wereld waren gewijzigd. Het Westen paste zijn kolonisatiepolitiek toe en domineerde Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Nadat het Ottomaanse Rijk is uiteengevallen, hebben Westerse landen de Arabische Wereld verdeeld met onder andere Irak, Iran en Koeweit. In het kader van de Europese menswetenschappen, ontstond de islamologie. De islamologie benaderde de islam als een inferieure religie, niet meer als de vijand. “De grote arbeidsmigratie van de jaren ‘60 is het volgende tijdperk. Eerst leverden de christelijke Zuid-Europese landen arbeidskrachten. Daarna sloten de kernlanden van West-Europa overeenkomsten met onder andere Turkije en Marokko. Op die manier krijg je de vestiging van een belangrijke moslimpopulatie en immigrantenbevolking in de West-Europese landen. Migranten die vaak ongeschoold waren en vlug in de werkloosheid geraakten. Daardoor ontwikkelde het racisme zich vanaf de jaren ’80. De huidige sociale en politieke situatie van de moslim- en migrantenbevolking in de Europese landen moet je dus koppelen aan de oude middeleeuwse opvattingen en stereotyperingen. Daar hoort nog de geopolitiek bij van het Westen tegenover de moslimwereld”, verklaart De Ley.

Verlichting
Het Westen is geseculariseerd. Mensen zijn niet meer strikt gebonden aan hun geloof, laat staan dat ze nog gelovig zijn. Bij moslims is dat een ander verhaal. Volgens een enquête van de Gazet Van Antwerpen blijkt dat het geloof bij 90% van de Antwerpse moslimjongeren een belangrijke rol speelt in hun leven. Toch is dat voor SP.A-senator Mimount Bousakla, die zowel de katholieke als de islamitische opvoeding heeft gekregen, geen oorzaak van de huidige problemen met de islam: “de moslimgemeenschap moet zo snel mogelijk aan het werk gezet worden. Op die manier hebben moslims geen tijd om nog veel na te denken over de islam. Er wordt dikwijls gezegd dat het slechts enkelingen zijn die gefrustreerd zijn die lastig doen, maar het is wel door die mensen dat de maat vol is voor heel wat Vlamingen. Uiteindelijk brengen zij een foert-stem uit op 8 oktober en dat mag niet gebeuren. Zet ze gewoon aan het werk. Moslims die in de jaren ’60 naar hier zijn gekomen waren ook praktiserende moslims. Zij hadden werk en ze hielden zich buitenhuis niet bezig met hun godsdienst. Buiten waren ze gewoon even geïntegreerd als de rest.“

Intellectuelen in de moslimwereld probeerden te verklaren waarom de moslimwereld vandaag in een inferieure positie zit, terwijl de islam vroeger een prachtige rijkdom en beschaving kende. Enkele moslimgeleerden kwamen tot de conclusie dat de islam moet terugkeren naar de bron. Zij pleitten dus voor een herislamisering. In het Westen hoor je wel eens het woord ‘verlichting’ vallen. Hoe je het uiteindelijk draait of keert, zowel intellectuelen in het Westen als in de moslimwereld zijn van mening dat er iets moet veranderen aan de islam. Bousakla spreekt ook over een verlichting: “Ik ben de eerste die zal zeggen dat de islam moet evolueren. Een verlichting is noodzakelijk. De islam betekent vrede maar ik heb het gevoel dat moslimjongeren de koran en de islam misbruiken. Zij geven de islam een negatief imago. Zonder een verlichting zal er oorlog uitbreken. Ik merk ook dat moslims van de tweede en derde generatie meer verzet aantekenen tegen de huidige islam. Volgens mij is minstens 30% van de moslimgemeenschap niet praktiserend. Maar niemand wil dat toegeven omdat dat niet mag. Binnen de islam ben je ofwel moslim, ofwel ben je tegen de islam. Je hebt geen keuze en dat is iets dat moet doorbroken worden. De bijbel is een paar keer herschreven, waarom zou de koran dan niet herschreven kunnen worden? Er moet dus een verlichting komen en die kan er alleen komen als wij het debat verder voeren. Dat debat kan niet gevoerd worden als bijvoorbeeld Chirac na de cartoons zich verontschuldigt naar de moslimgemeenschap toe. Dat is dweilen met de kraan open. We mogen daar niet aan toegeven en we moeten hen confronteren met onze wetten. Het christendom is ook geëvolueerd. Het ACV is niet meer zo christelijk en de CD&V is veel toleranter. Uiteraard zijn er nog katholieken die echt gelovig zijn. Steve Stevaert heeft zelfs opgeroepen om meer naar de kerk te gaan. Die mensen geloven in iets, en daar vallen daar ook geen anderen mee lastig.”

Mannen en vrouwen
Een herislamisering of een verlichting is niet voor vandaag, maar is een proces dat lang kan duren. Moslims in het Westen passen zich langzaam maar zeker aan de Westerse normen en waarden, terwijl dat in het Midden-Oosten nog niet zo ver is gevorderd. Bousakla vindt dat we de islam in het Westen niet mogen vergelijken met de islam in het Midden-Oosten: “Je moet weten dat de islam in landen zoals Iran, Saoudi-Arabië en Afghanistan er geen democratie is. Dat zijn landen waar er geen gelijkheid tussen mannen en vrouwen en ook geen persvrijheid bestaat. Dat zijn landen waar de mensen de wapens opnemen en waar er geen dialoog mogelijk is.” Ongelijkheid tussen man en vrouw is een beeld dat veel mensen hebben van de islam. Volgens critici zijn de rechten van de vrouw niet gewaarborgd in de koran. Bousakla formuleert het anders: “Wij hebben in het Westen de koran niet nodig om rechten te krijgen van mannen. Het feit dat vrouwen onderdanig moeten zijn aan de mannen, daar ga ik absoluut niet mee akkoord. Ik heb zowel de islamitische als de katholieke opvoeding gehad, en heb zowel de bijbel als de koran gelezen. Ik vind ze beide even discriminerend tegenover vrouwen. Ik kan begrijpen dat mensen die voor de islam zijn, geleidelijk aan een afkeer hebben van de manier waarop mensen ermee omgaan. Ik ben niet feministisch geboren, maar ik ben wel feministisch geworden door wat ik heb meegemaakt. Bij alles wat verkeerd loopt binnen de Marokkaanse gemeenschap, pakt men uit met de islam zonder rekening te houden dat ze leven in een land leven waar er bepaalde normen en waarden gelden.”

De hoofddoek is een heel actuele discussie. Volgens de enquête van de krant Gazet Van Antwerpen dragen 65% van de moslims een hoofddoek. Slechts 74% van de moslimmeisjes dragen de hoofddoek op vrijwillige basis. Bousakla is daarover heel duidelijk: “Ik heb nog geen Koran gelezen waarin staat dat een hoofddoek verplicht is. Er staat wel in de koran dat de vrouw zich moeten bedekken. Er staat niet van kop tot teen. De hoofddoek is voor mij iets dat men symbolisch gebruikt. Vijftien jaar geleden zagen we veel minder hoofddoeken op straat dan vandaag. Ik ben voorstander van een hoofddoek als het uit vrije wil wordt gedragen. Ik ben er tegen als de hoofddoek het resultaat is van onderdrukking. Mensen die een hoofddoek dragen, moeten weten wat de gevolgen kunnen zijn. Het is vandaag heel moeilijk om iemand van vreemde afkomst in dienst te nemen, laat staan dat ze een hoofddoek dragen. Als je de hele discussie rond de hoofddoek volgt, komt altijd hetzelfde argument terug: we beschermen ons tegen de mannen, islamitische mannen kunnen daar niet tegen. Dan vind ik dat wij een punt moeten maken van mannen hun gedrag. Moeten wij dan binnenkort allemaal met een tent rondlopen om niet verleid te worden op straat? Ik hoor zelf ook opmerkingen op straat, maar dat hangt van persoon tot persoon hoe dat die ermee omgaat. Ik blijf erbij, iedereen mag dragen wat ze willen, maar ze moeten nadien niet komen klagen dat ze geen werk vinden.”

Gedrocht
De islam is meer dan een godsdienst. Het is een rechtssysteem en een geheel van leefregels. Op die manier heeft de islam een slecht imago gekregen. Volgens Bousakla is dat te wijten aan de moslims zelf: “De islam is en blijft een religie. Het is wel zo dat in heel wat islamitische landen de islam ook de wetten zijn. Maar toch merk ik op dat in, bijvoorbeeld Marokko, er een evolutie is. Het statuut van de vrouw is daar een voorbeeld van. Mannen mogen niet meer met vier vrouwen mag trouwen en mannen kunnen niet zomaar meer scheiden. De vrouw heeft daar eindelijk een statuut gekregen. Daardoor ontstaan fundamentalisten omdat ze het oneens zijn met die hervorming. Maar het is een belangrijk signaal naar andere landen toe: een islamitisch land die kost wat kost bepaalde zaken heeft aangepast. Ze hebben zelfs bepaalde passages van de koran aangepast. Daar mag toch wel op een genuanceerde manier naar verwezen worden.”Toch vindt Bousakla niet dat de bevolking speciaal moet geïnformeerd worden over de islam. De islam is een religie die iets persoonlijks is. Moslims zijn ook niet geïnformeerd over de bijbel de katholieken: “De moslimgemeenschap moet stoppen met constant de islam boven te halen. Godsdienst hoort thuis en niet op straat of in de politiek. Maar als wij reageren op moslims, dan is dat omdat zij ons uitdagen door bijvoorbeeld haat te prediken in een moskee. Dan voel ik mij wel verantwoordelijk als politica om te zeggen dat het strafbaar is, dat dat niet kan.”

Een probleem binnen de islam is dat veel mensen de koran volledig anders interpreteren. Dat is een probleem dat we minder tegenkomen bij andere godsdiensten. Wordt het dan niet tijd om een centraal orgaan of instituut te creëren die als spreekbuis kan dienen voor de islam? Net zoals het christendom het Vaticaan heeft. De Ley staat daar sceptisch tegenover: “Het christendom heeft inderdaad een centraal orgaan. Maar dan kan je u afvragen in wiens naam het Vaticaan spreekt. In Europa is dat meer de conservatieve rechtervleugel. Landen zoals België, Nederland en Frankrijk proberen de moslims ertoe te brengen een centraal orgaan te vormen. De Belgische wetgeving zegt dat er een centraal orgaan moet zijn die als gesprekspartner kan optreden maar de moslims worden nog altijd niet materieel gesteund in verhouding tot andere erkende godsdiensten. De imams bijvoorbeeld worden nog altijd niet betaald. Als je kijkt naar de manier waarop de staat zich bemoeit met de Moslimexecutieve, kan ik alleen maar besluiten dat de staat de moslims in de greep wil houden. Bousakla is ook niet opgetogen over de oprichting van de Moslimexecutieve. Ze noemt de moslimexecutieve zelfs een gedrocht: “Ik heb problemen met het principe van dat op te richten. Het feit dat er een soort parlement moet opgericht worden waar men in het Turks en het Arabisch vergadert stoot me tegen de borst. Mensen die door de staatsveiligheid gescreend zijn of ze tot bepaalde fundamentalistische bewegingen behoren maken er deel van uit. Vrouwen zijn daar in de minderheid en bovendien zitten de niet-gelovigen daar niet in. Ik vind het principe volledig verkeerd en mijn voorstel is om moskeeën die openstaan voor iedereen, te beschouwen als spreekbuis. Meer hebben we daarvoor ook niet nodig. De Moslimexecutieve is ook bevoegd om een positief imago te creëren van de islam en zich te distantiëren van een Mohammed die in naam van de islam een Vlaming vermoordt. Maar ze blijven zagen en klagen over discriminatie en racisme. Voor zelfkritiek zijn ze niet bekwaam voor. Ze weigeren zich te verontschuldigen voor bepaalde zaken. Ze blijven in die slachtofferrol kruipen.”

Dialoog als wapen
De toekomst ziet er niet rooskleurig uit. Niemand weet waar het zal eindigen. Het enige waar veel mensen over eens zijn is, dat de huidige islam niet in vrede kan blijven voortbestaan in onze maatschappij. Dialoog is belangrijk indien problemen moeten worden opgelost en kan een eerste stap zijn richting een evenwicht binnen de maatschappij. De Ley is daar eerder pessimistisch over: “Zo zou je het kunnen zien, maar ik ben eerder pessimistisch. Een mens dwingen om hem inzicht bij te brengen …wij doen dat op school ook niet meer…” Bousakla ziet het niet zo somber: “Ik geloof wel dat het kan veranderen. Dat zal afhangen van de moslimgemeenschap. Ze moeten vooral ophouden met de islam te misbruiken. Indien moslims kunnen zeggen dat de islam een persoonlijke belevenis is waar niemand zaken mee heeft, dan geloof ik wel in een evenwicht binnen de samenleving. Maar met de huidige islam is er geen toekomst in het Westen. Er gaan uiteraard tegenstrijdige meningen en confrontaties blijven bestaan tussen religies. Dat maakt de democratie juist zo boeiend. Er moeten tegenstrijdige meningen zijn zolang er respect is voor ieder zijn identiteit en religie.”